Η κατάσταση των πεζοδρομίων στις ελληνικές πόλεις – συμπεριλαμβανομένου και του Δήμου Αγίας Παρασκευής – αποτελεί διαχρονικά μία από τις μεγαλύτερες πληγές της καθημερινότητας.
Σπασμένες πλάκες, κομμένες και αιχμηρές κολώνες σήμανσης, επικίνδυνες ανισοσταθμίες, ανύπαρκτες ράμπες για ΑμεΑ, εμπόδια στη διέλευση πεζών και γονέων με καροτσάκια συνθέτουν μια εικόνα που δεν τιμά καμία σύγχρονη πόλη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιχειρεί να δώσει μια λύση σε ένα πρόβλημα που επί δεκαετίες παρέμενε ουσιαστικά άλυτο: Ποιος πληρώνει την κατασκευή ή την επισκευή των πεζοδρομίων.
Οι νέες διατάξεις προβλέπουν ότι οι δήμοι μπορούν να συντάσσουν μελέτες και πίνακες δαπανών και να επιμερίζουν το κόστος στους παρόδιους ιδιοκτήτες, ανάλογα με την πρόσοψη των ακινήτων τους. Παράλληλα παρέχεται δικαίωμα ένστασης και συγκεκριμένη διοικητική διαδικασία.
Σε πρώτη ανάγνωση, η ρύθμιση μοιάζει λογική. Αν κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη, τα πεζοδρόμια παραμένουν εγκαταλελειμμένα. Ωστόσο, η ουσία του ζητήματος βρίσκεται αλλού.
Το πρώτο ερώτημα είναι αν τα πεζοδρόμια αποτελούν ιδιωτικό ή δημόσιο αγαθό.
Τα πεζοδρόμια δεν εξυπηρετούν αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη ενός ακινήτου, αλλά το σύνολο των πολιτών. Αποτελούν βασικό στοιχείο της αστικής υποδομής, όπως ο φωτισμός, οι δρόμοι, οι πλατείες και τα δίκτυα κοινής ωφέλειας. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας ασφάλειας και της προσβασιμότητας.
Επομένως γεννάται εύλογα το ερώτημα: Γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις οι δήμοι χρηματοδοτούν πεζοδρόμια και αναπλάσεις μέσω δημοτικών, κρατικών ή ευρωπαϊκών πόρων, ενώ σε άλλες περιπτώσεις καλούνται να πληρώσουν αποκλειστικά οι κάτοικοι;
Το δεύτερο ζήτημα αφορά την ισότητα.
Δύο πολίτες που κατοικούν σε διαφορετικούς δρόμους της ίδιας πόλης μπορεί να αντιμετωπίσουν εντελώς διαφορετική μεταχείριση. Ο ένας να απολαμβάνει ένα νέο πεζοδρόμιο που χρηματοδοτήθηκε από δημόσιους πόρους και ο άλλος να καλείται να καταβάλει σημαντικά ποσά για την ίδια ακριβώς υποδομή.
Πρόκειται για μια διάκριση που δύσκολα μπορεί να εξηγηθεί με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης.
Το τρίτο και ίσως σημαντικότερο θέμα είναι η ποιότητα των έργων.
Αν ο πολίτης καλείται να πληρώσει, τότε δικαιούται να γνωρίζει εκ των προτέρων τις προδιαγραφές, τα υλικά, το κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο, τη μελέτη προσβασιμότητας και τον τρόπο επιλογής του αναδόχου.
Διότι δεν αρκεί να κατασκευαστεί ένα πεζοδρόμιο. Πρέπει να είναι ασφαλές, λειτουργικό και πλήρως προσβάσιμο σύμφωνα με τη σύγχρονη νομοθεσία για τα άτομα με αναπηρία.
Αλλά και σε κόστος ιδιωτικού έργου, όχι δημόσιου, με αναθεωρήσεις και αναπροσαρμογές 50% του ήδη υψηλού κόστους.
Τέλος, υπάρχει και το πολιτικό ζήτημα.
Οι δημοτικές αρχές δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν τα πεζοδρόμια ως έναν εύκολο τρόπο μετακύλισης του κόστους στους πολίτες. Οφείλουν πρώτα να εξαντλούν κάθε δυνατότητα χρηματοδότησης από δημοτικούς πόρους, εθνικά προγράμματα και ευρωπαϊκά κονδύλια και μόνο κατ’ εξαίρεση να προσφεύγουν σε επιβαρύνσεις των δημοτών.
Δεν είναι δυνατόν να θεωρεί ο Δήμος υποχρέωσή του την ψυχαγωγία των δημοτών με γλέντια και τσιμπούσια, τις εκδρομές αναψυχής σε 5αστερα ξενοδοχεία, πάσης φύσης σπατάλη σε λαμπιόνια και “φραμπαλά” και κατά τα άλλα τα δημόσια πεζοδρόμια να τα φτιάχνει ο νοικοκύρης. Καλύτερα να “νοικοκυρευτούν” πρώτα οι δήμοι.
Η πόλη του μέλλοντος δεν κρίνεται μόνο από το πόσα έργα εκτελεί, αλλά και από το πόσο δίκαια κατανέμει το κόστος τους.
Τα πεζοδρόμια δεν είναι μόνο τσιμέντο και πλάκες.
Είναι το δικαίωμα του παιδιού να πάει με ασφάλεια στο σχολείο, του ηλικιωμένου να περπατήσει χωρίς φόβο και του ανθρώπου με αναπηρία να μετακινηθεί με αξιοπρέπεια.
Και αυτά είναι ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας, όχι μόνο του ιδιοκτήτη που ήδη πληρώνει πολλά. Πόσα; Στον επόμενο λογαριασμό ρεύματος δείτε τι πληρώνετε για αγορά ενέργειας και τι για τον Δήμο.
Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός
Στέλεχος ΝΕΑ ΑΡΧΗ για την Αγία Παρασκευή